IJdeltuit of bedelaar?

Vriendschap

 

Het was een mooie dag toen ik samen met een hechte vriend ‘geheimpjes’ deelde. Goed wetende dat we dat ‘weten van mekaar’ zouden koesteren zonder te oordelen. Want laten we wel wezen, zelfs een boezemvriend zal wel hier of daar een klein kantje hebben. De rimpeltjes en moedervlekjes kunnen we zien, maar op onze ziel kan er een zwart vlekje zitten dat zelfs niet met ‘Vanish’ kan weggespoeld worden. Toen dacht ik aan iemand waarvan ik mij afvroeg of hij een ijdeltuit dan wel een bedelaar was. We wisten het niet, maar het was wel een interessante discussie die ik graag met jullie deel.

IJdeltuit

Het is des mensen om nieuwsgierig te kijken naar de mensen rondom hen. De herkenbare typetjes halen we er gemakkelijk uit. De ijdeltuit is er zo eentje. Wie kent ze niet, de vrouw die overmatig belang hecht aan haar uiterlijke schoonheid en met een trukendoos vol zalfjes en andere wondermiddeltjes de onvolkomenheden van haar lijf en leden tracht te verdoezelen. Wie kent hem niet, de man die pronkt met zijn statussymbolen: hippe kledij, opvallend uurwerk en een ‘slee van een kar’ waarmee hij denkt iedereen te imponeren. Kijk eens wat ik allemaal weet, hoeveel ‘interessante’ mensen ik wel ken!

In elk van ons zit wel een stukje ijdeltuit. Iets van de behaagzieke vrouw, of van de zelfingenomen macho. Erbij horen is dan de ultieme droom. Klasseren of toch nog eventjes nadenken? Want, zijn ze wel zo ijdel, die schone madammen en drukdoende macho’s? Of is al dat gedoe net zoals make-up: een scherm waarachter ze hun ware zelve verstoppen?

Bedelaar

Het klinkt wat pejoratief, bedelaar, maar soms is het zo duidelijk te zien dat uiterlijke schoonheid en status niet volstaan om mensen gelukkig te maken. Dat heel veel mensen op zoek zijn naar iets meer innerlijke rijkdom. Oh ja, ze zouden wel willen zijn wat ze tonen, maar zijn het niet. Soms zelfs het tegenovergesteld van wat ze tonen: een grote mond om een klein hartje te verbergen. De zelfzekere bink die echter aan alles twijfelt, vooral aan zichzelf.

Over wetenschappers wordt gezegd dat al hun baanbrekend werk voortspruit uit hun permanente twijfel. Die zorgt voor de noodzakelijke inspiratie om nieuwe wegen te bewandelen. Zou dat ook niet waar zijn voor gewone mensen in hun dagelijks doen? Wie het financieel moeilijk had in zijn jeugd zal daardoor later wellicht meer belang hechten aan zijn materiële welstand. Wie vooral behoefte heeft aan ‘warmte’ zal allicht eerder zijn hart volgen dan zijn verstand. Het klinkt in sommige oren onwelvoeglijk, maar wat is er natuurlijker dan de behoefte aan intimiteit? Een goede balans tussen hart en verstand werkt gelukkig niet zoals een weegschaal, waarop enkel cijfertjes staan, geen schoonmenselijkheid of emoties. 

Dank u voor het complimentje

Is het u ook al opgevallen dat mensen soms heel moeilijk overweg kunnen met complimentjes, zowel ze geven als ze krijgen? Toch kan het helpen. Ooit maakte ik een uitzonderlijke, wellicht zelfs unieke ervaring mee. Toen de voorzitter van een Europese militaire werkgroep het bestond om elke deelnemer te vragen één van de andere leden te feliciteren met een van zijn kwaliteiten. Een rondje WF, ‘Wederzijdse Felicitaties’. Het was bijwijlen hilarisch, maar het werkte wonderwel. De sfeer in de groep, die tot dan koud en weinig inspirerend was, klaarde uit. Waarom zou dat niet werken bij gewone mensen, wanneer zelfs ‘stoere militaire bonken’ er gevoelig voor zijn?

Kijk eens naar de mensen rondom u. Intimi waar je hart en verstand mee deelt, boezemvrienden en geliefden. Wanneer gaf je hen een complimentje? Wanneer kreeg je complimentje?

Alleen de echte ijdeltuit kan het niet verdragen om iets goeds te zien in een ander. IJdeltuit of bedelaar?

Pjotr

 

De Chinese werkelijkheid, een andere kijk (3)

VAN ONZE CORRESPONDENT IN CHINA - In een reeks over het onderbelichte hedendaagse China publiceren wij verhalen van een Vlaming in China. Ditmaal vroegen we hem om iets te vertellen over de zopas afgeschafte éénkindpolitiek in China.

Tweekindpolitiek in China  

China schaft de éénkindpolitiek definitief af. Lees hier het bericht

Vorige donderdag (29/10) is in China de 计划生育政策 (jìhuà shēngyù zhèngcè) éénkindpolitiek definitief afgeschaft en vervangen door een tweekindpolitiek. In het westen is dat als groot nieuws aangekomen maar wie de zaak van nabij gevolgd heeft, wist dat dit er zat aan te komen.

Tijdens de hoogdagen van Mao werden ouders aangemoedigd om veel kinderen te hebben. De éénkindpolitiek is in 1978, kort na Mao Zedong's dood, bedacht door Song Jianin nadat hij twee amerikaanse publikaties en computersimulaties had bestudeerd. De wet werd officieel van kracht in 1979.

De éénkindpolitiek heeft dus niets met maoisme, zelfs niet met communisme te maken!

Voor wie meer wil weten over de verschrikkingen en barbaarse gevolgen van de invoering van de éénkindpolitiek, lees: "Moeder van de rekening" van Steven W. Mosher, Harcourt Brace & Co; 1993. Interessant, heel veel details, maar een beetje westers gekleurde versie.

De éénkindpolitiek gold enkel voor de Han Chinezen (de "kern" Chinezen). De 少数民族 (shǎoshù mínzú) de 55 erkende minderheden, bijna 10 % van de totale bevolking van China, waren vrijgesteld van de éénkindpolitiek.

Kort na de invoering werden de wijkcomite's (meestal vrouwen) belast met het toezicht op de naleving. De sociale controle was bikkelhard en meedogenloos.

Zo ook waren de straffen: vrouwen die hun tweede kind verwachtten en die voor de overheid (ook het onderwijs) werkten, werden op staande voet ontslagen. De sociale druk voor abortus was erg groot.

In de jaren 90 was de éénkindpolitiek in China algemeen ingeburgerd en zelfs algemeen maatschappelijk aanvaard!

Uitzonderingen waren niet uitzonderlijk

Voor de Han Chinezen waren er altijd al verschillende mogelijkheden om aan de éénkindpolitiek te ontsnappen.

- Guanxi. Als je bevriend was met iemand in de administratie of de politiek, kon er altijd wel wat geregeld worden. Vooral voor ouders die in het leger werkten, werd de éénkindpolitiek heel losjes toegepast.

- Betalen. Wachten tot de zaak voor de rechtbank kwam en dan de boete betalen. De boetes waren afhankelijk van je inkomen en je status. Mijn ayi heeft destijds (in 2002) 400 CNY betaald voor haar tweede kind.

- Niet geregistreerde kinderen. Dit gebeurde vooral kort na 1980, toen de de invoering grote polarisatie onder de bevolking veroorzaakte. Maar ook na 2000 waren er nog steeds niet geregistreerde geboorten.

- Emigreren. Tijdelijk of definitief naar het buitenland gaan wonen.

- Met een buitenlander huwen. Officieel gold de éénkindpolitiek ook voor vrouwen die met een buitenlander getrouwd waren, maar dat was in de praktijk moeilijk af te dwingen; de ouders registreerden hun kinderen in het land van de vader.

Geleidelijk kwamen er maatregelen om de éénkindpolitiek af te zwakken:

- Wie als eerste kind een meisje had en aan bepaalde andere voorwaarden voldeed, mocht "nog eens proberen"

- Een jaar of tien geleden waren er al zoveel uitzonderingen dat nog maar een derde van de Chinezen aan de éénkindpolitiek onderworpen was.

- Een jaar of drie geleden werd de éénkindpolitiek afgeschaft voor echtparen die beiden uit een éénkindgezin komen.

Er kwam ook weerstand tegen de geldboetes en het ontslag van overtreders van de éénkindpolitiek. Ik herinner mij een tijd geleden de heisa op Weibo, Renren en WeChat toen een lerares veroordeeld werd tot ontslag en een (kleine) geldboete toen ze haar tweede kind verwachtte.

De éénkindpolitiek heeft de tradities in China een flinke schok gegeven. Traditioneel gaan meisjes, als ze trouwen, inwonen bij de ouders van de bruidegom. Ook nu nog verwachten ouders dat hun schoondochter voor hen zorgt als ze hulpbehoevend worden. Dat betekent dat ouders die als enig kind een meisje hebben, weten dat er een dag komt dat ze hun enig kind "verliezen", zeker als hun dochter trouwt met iemand die ver van hen weg woont.

Ouders met een dochter, zijn op zichzelf aangewezen als ze een dagje ouder worden. Het pervers gevolg (van de combinatie van tradities en de éénkindpolitiek) is dat alle ouders een jongen willen. Meisjes worden massaal geaborteerd, wat wettelijk verboden is, maar toch gedaan wordt. Men heeft een tijdlang echografie verboden (zodat men niet kon weten of er een jongen of meisje aankwam) maar dat was niet vol te houden. Vandaag mogen dokters en verpleegkundigen die op de echografie duidelijk zien of het een jongen of meisje is, dat niet vertellen aan de ouders. Een bron voor hongbao’s natuurlijk.

Specialisten hebben al voorspeld dat de afschaffing van de éénkindpolitiek geen enkel effect gaat hebben op de bevolkingsevolutie in China. Het doel van de afschaffing is natuurlijk om een oplossing te bieden voor de snel verouderende bevolking in China. Om meer werkkrachten toe te voegen aan de economie. Dat gaat dus niet lukken.

China is de laatste decennia supersnel veranderd. Zo ook de tradities, sociale verhoudingen en gewoonten. Jonge echtparen willen simpelweg geen kinderen meer. Enkel de druk van de grootouders dwingt vele gezinnen om toch nog een kind op te voeden. Maar twee kinderen: no way!

Er wordt nog steeds hevig getrouwd in China maar het aantal scheidingen in Shanghai ligt op ongeveer hetzelfde niveau als in Londen. De nieuwe samenlevingsvormen doen het blijkbaar goed in China: het aantal bewust kinderloze echtparen neemt snel toe.

Ook het aantal "bewuste single" (vooral vrouwen, maar ook mannen) neemt razendsnel toe. De ACWF (een spreekbuis van de regering) veroordeelt dit scherp. In campagnes op radio, tv en andere media hebben ze het over "shengnu's" (剩女; shèngnǚ; letterlijk "leftover women")

Een paar maanden geleden was er een hevige reactie op Weibo en WeChat. Veel van deze zogenaamde shengnu's zijn carrierevrouwen, zakenvrouwen en bijzonder hoog opgeleide dames. Zij waren het beu om door de regering te worden gedenigreerd tot "overblijvende vrouwen". Zij kiezen hun partner, meestal voor kortstondige relaties, zelf uit. En willen daarbij geen goed- of afkeuring van officiele zijde.

Als ze in Beijing echt iets willen doen aan de omgekeerde pyramide, dan gaan ze iets anders moeten verzinnen.

Tot zover dit verhaal van een Vlaming in China.

Nawoord

Schoktherapieën zoals de éénkindpolitiek botsen met onze westerse waarden. Een mens leven geven in functie van de economische draagkracht van een volk is niet opbeurend, maar wie nog durft nadenken zal misschien wel tot de conclusie komen dat het niet onverstandig is en daarom door de Chinese bevolking tijdelijk aanvaard werd. Of het klakkeloos overnemen van de moderniteit zo’n positieve zaak is, valt nog af te wachten.

Pjotr

Op een miezerige dag

November is een moeilijke maand. Allerheiligen op 1 november mag dan een ‘hoogfeest’ zijn waarop christenen hun heiligen en martelaren herdenken, de laatste tijd zijn het nauwelijks nog de heiligen maar des te meer martelaren die het slachtoffer worden van het barbarisme dat maar niet uitgeroeid raakt. En Allerzielen duwt ons elk jaar opnieuw met onze neus op die onafwendbare zekerheid: de dood.

Daarom wou ik iets schrijven voor deze dagen waarop een neerslachtige sfeer ons, soms kunstmatig, wordt opgedrongen. Heel wat mensen worstelen niet enkel op die dagen met levensvragen en kijken uit naar steun bij familie en vrienden. Maar kleine dingen kunnen helpen.

Stel je een miezerige dag voor aan de kust of in de bossen. Je hoopte op een mooie dag, een heerlijke wandeling in goed gezelschap. Wat doet een mens dan, als de natuur stilletjes weent en de wolken zo laag hangen dat je de druk voelt op je kop?

Wie welgezind is zal daar weinig last van hebben. Met een mutsje op eens flink uitwaaien langs de waterlijn of slijk verzamelen op verzopen bospaadjes deert niet, integendeel. Maar een miezerige dag maakt sommige mensen neerslachtig. Er is nood aan een recept. Geen grote theorieën of dure woorden.

Het ritueel van kleine dagelijkse dingen

Slaap eens wat langer uit. Rek je nog een centimeter langer dan anders vooraleer uit bed te stappen. Neem een flinke douche waarbij je niet op een spatje kijkt en neem je tijd voor een lekker ontbijt met alles erop en eraan. Doe vervolgens je inkopen, want ’s middags wordt het koken.

Doe bij voorbeeld zoals ik vandaag: maak een lekkere pot mosseltjes met een flinke scheut riesling wijn en de nodige groenten en kruiden. Is het u ook al opgevallen dat de mossels nu minder ‘baard’ hebben dan vroeger? Dat het spoelen met bloem in het water om ze ’hun vuiligheid’ te laten uitspuwen niet meer nodig is? Ja, zelfs de mossels hebben we kunnen fatsoeneren. Nu de mensen nog.

Maak een prikkelend mosterdsausje en dat hoeft niet moeilijk te zijn: graantjesmosterd en een beetje mayonaise, meer moet dat niet zijn. Zorg dat iedereen eventueel zijn eigen potje heeft, anders moeten we de mossels allemaal doppen in hetzelfde kommetje. Vroeger konden we daar tegen, nu is dat niet meer zo gepast. Smeer enkele sneden vers boerenbruin brood en het festijn kan beginnen.

Neem je tijd voor het klaar maken. Je moet toch nergens zijn, want het is nog steeds aan het miezeren. Laat vooral de mosseltjes zich ongegeneerd openen vooraleer ze op te dienen. Doe zoals zo lang geleden en pluk ze uit hun schelp met de vingers of met een lege schelp. Laat ze vooral niet uitdrogen onderweg naar je maag en vergeet dus niet de riesling op tafel te zetten.

Durf dromen

En als het dan nog miezerig is? Wel doe dan de radio uit en geniet van de stilte. Een boertje mag, maar niet overdrijven hé. Vlij je neer in een gemakkelijke zetel en doe een tochtje naar het dromenland. Je weet wel, die dromen waarin je de sterkste of de schoonste of allebei bent. Droom er maar op los. Zoals  vissers die dromen van een miraculeuze visvangst, jagers die de grootste leeuw schieten, terwijl ze vooral bokken schieten. Dromen van de grote liefde, van vrede op aarde en geen oorlog, van een volle portemonnee en het eeuwige leven. 

De ene droom al onbereikbaarder dan de andere. Maar bedenk dat slechts weinigen hun dromen kunnen waar maken. Dus droom maar van al wat je hartje zo graag zou hebben. Zo lang je verstand slaapt is er niets aan de hand.

Wat zou een mens veel missen mocht hij niet kunnen dromen!

Hart en verstand

Oh ja, verstand en hart, dat is een moeilijk huwelijk. Wat je ‘van harte’ wilt, mag soms niet van je verstand. Wat je verstand zegt dat je moet doen gaat soms niet van harte. Heel dikwijls komt zelfs ons verstand er niet bij te pas. Het zijn gewoon regeltjes die we geacht worden te volgen. Tot de regeltjes veranderen en niemand nog weet waarom het ooit niet mocht.

Onlangs ontving ik een power point presentatie die eindigde met volgende zinnen:

Wat echt goed is dat is vechten met overtuiging

Het leven koesteren en passioneel leven

Met klasse verliezen en overwinnen door te durven

Het leven is te belangrijk om onbetekenend te zijn

Sommige mensen hebben spijt om wat ze niet deden. Anderen hebben spijt om wat ze wel deden. De eersten waren bang om hun hart te volgen, de tweede vergaten om hun verstand te volgen. Het is een belangrijke keuze, telkens opnieuw.  

Bij het ontwaken uit je dromen

Ga eens in de keuken kijken, daar ben je nog wel een tijdje zoet. Of droom gewoon verder, want men hoeft niet te slapen om te dromen.

Oprecht, vanuit het dromenland,

Pjotr

 

Is vervanging F16 dringend?

MEDIA EN POLITIEK  ANDERS GELEZEN

PIERRE THERIE -In een opmerkelijke bijdrage pleit professor Herman Matthijs voor een snelle politieke keuze van de opvolger voor de F16. Anders zal het ons duur te staan komen. Hierbij gaat hij echter kort door de bocht.

 

Herman Matthijs, bron: actua.tv

Professor Herman Matthijs (UGent en VUB) is niet de eerste de beste. Op zijn lijstje met specialisaties staan onder meer, politiek VS, begroting, dotaties, Rekenhof, geheime diensten, overheidsadministratie, Verenigde Staten, overheidsbegrotingen en inlichtingendienst.

Een indrukwekkende lijst ‘kennis’ waardoor het niet anders kan dan dat elke minder onderlegde defensieminister met ontzag naar zo iemand luistert. Toch even zijn laatste advies aan de regering, waarin hij aandringt op een spoedige beslissing, analyseren. Want, zo niet dreigt volgens de professor een zware politiek-diplomatieke factuur.

Kopen of niet?

Economisch argument

Zijn eerste argument om de F16 wel te vervangen is dat we bij niet vervanging ook de bijhorende compensaties kwijt zijn en dat is nefast voor de hoog technologische industrie. Hier spreekt duidelijk niet de wetenschapper maar de lobbyist die militair materieel als een economische noodzaak rekent voor enkele Belgische, vooral Franstalige, wapenproducenten.

Nochtans zijn er andere alternatieven. Geert Noels, ondernemer en macro-econoom, pleit (eveneens) als raadgever van de defensieminister voor het overslaan van deze vervanging en stelt voor om de niet uitgegeven budgetten te besteden aan de markt van de toekomst: hoog technologische onbemande vliegtuigen (drones) waar er wel nog heel wat te ontwikkelen valt en de spin-off vele malen groter is, ook voor niet-militair gebruik.

Verdediging luchtruim

Matthijs vraagt zich af wie het Belgisch luchtruim zal verdedigen als we de F16 niet vervangen. En inderdaad het Belgisch luchtruim verdedigen is een essentiële opdracht voor defensie. Maar of dat impliceert dat we daarvoor dringend de F16 moeten vervangen is nog maar de vraag. Er zijn immers niet enkel vliegtuigen die in staat zijn om ons piepklein nationaal luchtruim te beschermen in oorlogstijd. Trouwens de meest voorkomende opdrachten zijn politionele taken: het begeleiden van burgervliegtuigen die meestal per vergissing of wegens het uitvallen van de verbinding zonder toestemming in ons luchtruim vliegen. Is daarvoor een gevechtsvliegtuig van de vijfde generatie nodig?

Welke dringendheid?

Uit het antwoord op een schriftelijke parlementaire vraag over de dringendheid van de vervanging van de F16 gesteld door de voorzitter van de Commissie Defensie, Karolien Grosemans (N-VA), blijkt dat er maar één argument is waarom de F16 moet vervangen worden: de (theoretische) limiet voor de F16 is 8.000 vlieguren, waarna  de luchtwaardigheid niet meer kan gegarandeerd worden.

In het antwoord staat ook dat (1) er geen specifieke technische problemen zijn waardoor de F16 dringend moet vervangen worden en (2) dat er geen studies zijn over het gebruik van de F16 vliegtuigen eenmaal ze de 8.000 vlieguren bereikt hebben. Met andere woorden ook officieel zijn er geen exclusieve argumenten die elk verder gebruik verbieden. De argumenten lijken meer ingegeven door economische dan wel technische argumenten. Voor zover wij weten werden de maximale vluchturen ook al overschreden zonder dat daar brokken van kwamen.

Overigens is de grens van 8.000 vlieguren ook afhankelijk van hoe intensief men de F16 in de nabije toekomst inzet. We stellen vast dat slechts de laatste jaren - heel toevallig? – de F16 gevechtsvliegtuigen actief werden ingezet tijdens buitenlande opdrachten, in Afghanistan, Libië en Irak. Defensie is sinds de periode van minister Pieter De Crem als het ware de hoogdringendheid van de vervanging zelf aan het creëren. Mochten we, rekening houdend met het budgettaire korset waarin defensie zit, wat zuiniger zijn en ons tijdelijk beperken tot de essentiële taak – de beveiliging van ons luchtruim – dan zou de tijdslimiet van zelf verschoven worden. En nieuw zou dergelijke periodieke onthouding niet zijn. Dat was alvast het advies van Jens Franssen, een andere raadgever van de minister.

Mocht er dan toch een probleem ontstaan en een deel van de bestaande vloot F16 dringend moet vervangen worden, is er nog altijd de mogelijkheid om tweedehands F16 van een recentere versie te kopen. De Amerikaanse luchtmacht heeft er in overtal en zal blij zijn deze te kunnen leveren.

Keuzecriteria

In zijn bijdrage weerhoudt Matthijs volgende criteria: de aankoopprijs, de economische compensaties, wat de industriële knowhow ten goede komt alsook de tewerkstelling, en de werkingskosten.

Welke opdrachten weerhouden worden, het relatieve belang van bepaalde deelcapaciteiten, zoals steun aan grondtroepen (Close Air support, CAS), zijn niet aan de orde. Alleen de nucleaire capaciteit vermeldt hij als ‘een apart vraagstuk’.

Laten we het even over die nucleaire capaciteit hebben. Wanneer we de VS volgen is het eenvoudig; dan blijven er slechts twee  kandidaten in de running, de F18 Super Hornet van Boeiing en de F 35 van Lockheed Martin. Maar is dit wel een zwartwit verhaal zoals het steevast wordt voorgesteld? Ter herinnering, de basisidee om de nucleaire wapens op te slaan in alle lidstaten van de NAVO, was solidariteit. Een solidaire blootstelling aan een eventuele Russische vergelding. Welnu, hier kan ook aan voldaan worden door deze nucleaire wapens hier te laten, maar de inzet ervan – wat volgens experten al sinds de wederzijdse destructieve capaciteit achterhaald is – over te laten aan de eigenaar, de VS, of andere NAVO-leden. Politiek gezien zou deze oplossing zelfs kunnen rekenen op een groter politiek en maatschappelijk draagvlak vermits alle Vlaamse politieke partijen het eens zijn om deze nucleaire capaciteit op termijn te bannen. Alleen ‘wanneer’ zorgt nog voor enige discussie.

Laten we nu even Matthijs zijn financiële analyse bekijken. De aankoopprijs is voor elk van de vliegtuigen niet zo veel verschillend, beweert hij. Dat klopt slechts ten dele. De Rafale is inderdaad ook zeer duur in aanschaf, maar de F18 Super Hornet van Boeiing en de Zweedse Gripen zijn volgens de beschikbare informatie beduidend goedkoper in aankoop en nog veel meer in gebruik en onderhoud. Misschien kan Matthijs als financieel expert eens de juiste cijfers geven om zijn stelling te bewijzen.

Voor de werkingskosten verwijst hij naar het belang van het aantal ‘verkochte’ vliegtuigen, omdat de update-kosten (een deel van de werkingskosten) dalen voor een groter aantal. Dat is een duidelijk pleidooi voor de F35 waarvan het orderboekje volgens Matthijs reeds gevuld is met drieduizend exemplaren, terwijl van de andere vliegtuigtypes slechts een vijfhonderd hooguit zevenhonderd bestaan. Hiermee vergelijkt Matthijs echter operationele vliegtuigen met de verhoopte verkoopcijfers van een vliegtuig in ontwikkeling, en dat is niet erg netjes. De werkelijkheid vandaag is dat er van de F35 ook maar een paar honderd gebouwd werden en er nu reeds diverse updates nodig zijn voor deze vliegtuigen operationeel zullen zijn. Daarenboven, blijft de vraag hoe betrouwbaar deze verkoopcijfers zijn in het licht van de voortdurende daling van de orders, zowel voor de eigen VS klanten als voor partnerlanden waaronder Nederland. En de reden voor deze daling kennen we: de veel hogere aankoopprijs dan initieel beloofd.

Maar erger nog is dat Matthijs niet zegt dat de totale werkingskosten (die veel belangrijker zijn dan de kosten voor de updates)  nog helemaal niet gekend zijn en volgens de laatste berichten van de leidinggevende dienst (Joint Program Office, JPO) er nog veel verbeteringen nodig zijn om deze te doen dalen tot een redelijk niveau. In een eerdere bijdrage verwees ik naar de kost voor tewerkstelling en onderhoud (Operating & Support Cost) in 2010, namelijk meer dan 8 miljoen dollar of ongeveer 7 miljoen euro per jaar per vliegtuig. En dat in de veronderstelling dat de VS het voorziene aantal ook koopt. Wanneer we echter die vliegtuigen alleen maar gebruiken voor het nationaal defilé en de verdediging van ons luchtruim, zal de kost veel lager liggen. Maar net dat zou wel eens kunnen tegenvallen, want in een luchtgevecht (‘dogfight’) zijn ze niet beter dan de vierde-generatie-vliegtuigen.

De kandidaten

In de officiële lijst van weerhouden kandidaten is er geen sprake van de F16 C/D block 50/52 die Matthijs als eerste citeert. Waarom dit type dan citeren? Het wordt helemaal bizar wanneer hij het meteen ook afschrijft wegens niet meer gebouwd na 2020. Weet Matthijs dan niet dat momenteel de meest gesofistikeerde F16 van het type E/F block 60 is waarmee de Verenigde Arabische Emiraten VAE dagelijks missies boven Irak uitvoeren? “De hypermoderne gevechtsjager vliegt aanzienlijk verder, heeft een krachtigere motor, een hypermoderne radar en meer geavanceerde technologie,” is te lezen in de Volkskrant.

Een andere bron verwijst naar een communiqué van Lockheed Martin: “The company completed the maiden flight of its F-16V Viper on Oct. 16, according to an Oct. 21 statement. This marks the first time an F-16 has flown with Northrop Grumman’s advanced APG-83 active electronically scanned array (AESA) radar, which will deliver “a quantum leap in capability” for the plane.” En verder “The Viper’s advanced avionics configuration also includes a new cockpit Center Pedestal Display; a modernized mission computer; a high-capacity Ethernet data bus; and several other mission system enhancements, according to the statement.”  

Het ziet er naar uit dat professor Matthijs (en de defensiestaf) een beetje te snel tot de conclusie kwam dat de recentere F16 versies geen aanvaardbare kandidaten zijn.

De tweede kandidaat, de Zweedse Gripen (Saab) krijgt evenmin veel waardering en, zo merkt hij op, zelfs de buren Noorwegen en Finland kozen niet voor de Gripen. Tja, de Belgische buren kiezen ook niet allemaal voor de F35. Over de keuze van Noorwegen doen er, weliswaar onbevestigde, verhalen van chantage de ronde en lijkt zelfs dat rijke land zijn bestelling naar beneden te willen herzien.

Trouwens het NAVO argument (Zweden is geen lid) kan moeilijk gezien worden als een obstakel vermits er al twee NAVO landen kozen voor de Gripen, Tsjechië en Hongarije, naast Zwitserland, Zuid Afrika en Brazilië. In elk geval is het niet gefundeerd om dit vliegtuig af te serveren op basis van technische criteria. Het heeft zelfs voordelen ten opzichte van de F35, zoals Gerard De Beuckelaer vaststelde in een wetenschappelijk onderbouwde bijdrage.

Over de andere kandidaten, wordt enkel het aantal bestelde - beschikbare toestellen vermeld en de landen die ze in gebruik hebben: de Eurofighter van Airbus, de Rafale van Dassault en de F-18 Super Hornet van Boeing. Zouden dat geen volwaardige kandidaten zijn voor Matthijs? Dat hij niet eens de juiste benaming ervan kent, ‘Rafale’ en niet ‘Rafael’ en ‘Super Hornet’ ipv ‘Hornet’, is geen teken van geloofwaardigheid.

Volgt als laatste, de F-35 van Lockheed Martin, ditmaal zonder vermelding van de bestaande operationele vloot, die gelijk is aan NUL volledig operationele vliegtuigen, enkel het orderboekje. Vergeten is ook het feit dat het aantal orders reeds gedaald is van zo’n vierduizend naar drieduizend exemplaren. Belangrijk steuntje krijgt deze kandidaat wel van Matthijs: “vele NAVO-landen hebben hier al voor gekozen, namelijk: de VS, Groot-Brittannië, Noorwegen, Denemarken, Turkije, Italië en ook Nederland.

Matthijs is niet de enige die zijn voorkeur laat blijken. Uit het antwoord op de hiervoor aangehaalde parlementaire vraag stond er één belangrijk zinnetje dat wellicht weinigen is opgevallen. Onder de argumenten om de F16 snel te vervangen lazen we dat ook “de actuele maturiteit van de vervangingsmarkt” ingeroepen wordt als argument. Voor wie het niet duidelijk is, het énige vliegtuig dat inderdaad nog in ontwikkeling is en althans volgens de vliegtuigbouwer binnenkort ‘matuur’ zal zijn, is de F35. Men moet dus niet van kwade wil zijn om hierin een omfloerste keuze te zien van defensie voor de F35. En vermits parlementaire vragen worden beantwoord door de minister, zou het goed zijn mocht de minister zelf hieromtrent duidelijkheid verschaffen. In afwachting kan het geen kwaad om even het rapport te lezen van de hoorzitting in de Amerikaanse senaat waar de verantwoordelijke van programma Generaal Bogdan (chef Joint Program Office) weinig positief nieuws te melden had. Daarover meer in een afzonderlijk bericht.

Communautaire keuze?

Er zijn ongetwijfeld goede redenen om ook delen van defensie af te stemmen op de noden van de respectievelijke gewesten, maar zijn voorstel – hopelijk slechts een ballonnetje – om voor Wallonië 25 Franse Rafale vliegtuigen te kopen voor Florennes, en de Vlamingen te laten kiezen voor een ander vliegtuigtype met als basis  Kleine Brogel/Peer is te gek voor woorden. Voor Vlaanderen kan het enkel de F35 zijn, want hij schrijft ook: “Een dergelijke koop bindt de Belgische militaire politiek aan Frankrijk. Dan blazen we ook de bruggen op voor een Benelux-samenwerking.” Samenwerken met Nederland betekent voor hem impliciet hetzelfde vliegtuig kopen. Ook dat is geen absolute vereiste, maar wel opnieuw een politiekgeïnspireerd pleidooi voor de F35. Immers, het gaat niet over de nood aan hetzelfde materieel maar om de interoperabiliteit van verscheidene capaciteiten. Dat is de werkelijke troef en geen hinderpaal zoals alle recente buitenlandse operaties bewezen.

Over aantallen gesproken: blijkbaar beseft niemand hoe belangrijk het aantal vliegtuigen is. Een Nederlandse piloot en voorstander van de F35 gaf toe dat met de 37 bestelde vliegtuigen F35A er slecht VIER vliegtuigen permanent beschikbaar zullen zijn. Reken zelf maar eens uit wat dat betekent voor een versnippering in België. Overigens zou men deze overweging best niet naast zich neerleggen wanneer men in plaats van vijfendertig F35A vliegtuigen zowat zestig Gripen zou kunnen beschikken (alle kosten in overweging genomen).

Over de keuze van Nederland hoeven wij ons geen zorgen te maken. Maar het is wel goed om weten dat ze hun initieel aantal flink hebben moeten verlagen, wegens te duur. Dat Nederland als partnerland economische voordelen geniet klopt, maar het mag ook gezegd worden dat voor deze opdrachten het grootste werk (bekabeling) wordt uitgevoerd in Turkije. Overigens wordt erkend dat het globale pakket aan compensaties nauwelijks meer werk zal genereren. Wat dus betekent dat enkel sommigen in de wapenindustrie er wel bij varen.

Besparingen

Matthijs sluit af met een pleidooi om het budget van defensie te verhogen en verwijst naar andere Europese landen, waaronder Frankrijk (onder de socialistische president Hollande) en Nederland die hun budget ook verhoogden. Het zou inderdaad wijs zijn om eerst te weten over hoeveel geld defensie zal beschikken in de komende decennia, want dan moet de factuur voor de vervanger van de F16 betaald worden.

Verder heeft hij zijn twijfels over het blijvend engagement van de VS: “Sinds de Tweede Wereldoorlog wordt een belangrijk deel van de Europese veiligheid betaald door de Amerikanen en het is maar de vraag of de 45ste president van de VS daartoe nog bereid zal zijn.” Wanneer mijn geheugen mij niet in de steek laat werd de VS steun telkens in vraag gesteld wanneer er belangrijke aankoopdossiers op de tafel lagen en de VS hun materieel wilden verkopen. Eenmaal van de baan mocht elk land zoals België opnieuw in slaap vallen. Waarom zou het nu anders zijn? Ik meen dus dat de onderdanige houding van professor Matthijs niet terecht is: “Anders zal de politiek-diplomatieke factuur gepresenteerd worden aan het federale koninkrijk België.” Et alors? Misschien ergens een postje minder?

Maar mocht het waar zijn dat Europa minder belangrijk wordt voor de VS, en ze ons zelf laten opdraaien voor onze veiligheid, zou het dan niet verstandig zijn om Europees te kopen? Zeker als men beseft dat wij voor het optimaal gebruik van alle (o.a. sensor fusion) capaciteiten van de F35 volledig afhankelijk blijven van de Amerikaanse luchtmacht.

Conclusie

In tegenstelling tot professor Matthijs pleit ik net voor meer geduld. Vooral wanneer men wil kiezen voor een vliegtuig dat nog steeds onvoldoende matuur  is, misschien nooit ten volle zal worden, maar niettemin veelbelovend is.

PJOTR