05 december 2009

Voor wanneer een wettelijk verbod op angst?

ANDERS GELEZEN

Schandaal alom, minaretten zijn in Zwitserland voortaan bij grondwet verboden.
Laten we pogen onze kop boven het maaiveld te houden en de lawine aan informatie eens ‘Anders lezen’.

De kranten konden niet anders dan dit ophefmakend nieuws uit Zwitserland brengen en dat ze verrast waren bleek alvast door de weinig genuanceerde berichten over het opmerkelijke resultaat van deze rechtstreekse democratie.
Bijeengesprokkelde meningen van kenners en would-be kenners. Voor meer nuancering moeten we voorbij de taboes en over de grenzen kijken. Een kleine greep uit het aanbod:

In De Standaard schreef SELAHATTIN KOÇAK, SP-A schepen in Beringen: ‘Dat het een uitspraak tegen de moslims is. De rechtse populistische krachten in Zwitserland misbruikten de discussie over de minaretten om de maatschappelijke aanvaarding van de islam in vraag te stellen’. En verder over een moskee in België waar men een minaret zal aan toe voegen: ‘Logisch dat zij met de minaretten ook de bouwvoorschriften van hun religie wilden naleven’.
Vraag: betekent deze uitslag nu dat er 57 % rechts-populistische Zwitsers zijn?

Verder citeert dS ook de Turkse premier RECEP TAYYIP ERDOGAN van de conservatief-islamitische regeringspartij AKP. Die liet in een toespraak in Ankara weten dat ‘hij een referendum over zo'n gevoelige zaak een ‘vergissing' vindt. Volgens Erdogan bestaan er inherente rechten waar een referendum niet over kan beslissen. Eerder al had het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken laten weten dat het van Zwitserland verwacht dat de situatie ‘gecorrigeerd' wordt’.
Anders gedacht: Daarop zullen de Zwitsers ongetwijfeld met ‘Zum Befehl’ antwoorden.

Volgend citaat in dS ditmaal van NAVI PILLAY, de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN: ‘Ik wil een democratische beslissing niet veroordelen, maar deins er niet voor terug om de antivreemdelingen-bangmakerij van de campagne te veroordelen'.
Een vraag: Werd de PRO minaretten campagne niet gesteund door de ‘meerderheid’: de regering, de meerderheidspartijen en het financiële en economische middenveld?

De Oostenrijkse krant Die Presse heeft het over ‘de toenemende boycotacties uit moslimlanden wegens de minarettenaffaire. Men vreest dat er geld van moslims uit de Zwitserse banken zal wegvloeien’. Verder wordt gemeld dat twee Zwitsers die gegijzeld werden in Lybië (omdat Khadafi’s zoon Hannibal recentelijk in Genève tijdelijk werd aangehouden) onmiddellijk na het referendum werden veroordeeld tot 16 maand gevangenis wegens schending van de visavoorschriften.
Hét argument? Minaretten toelaten uit schrik voor gijzelingen of om de petrodollars.

Trouw (NL) refereert naar de Franse krant La Libération die het zo schreef: ‘De stemming van de schaamte’, dat zijn commentaar de titel ’Absurd’ meegaf. Maar op de website van de krant wordt dit geluid nogal genuanceerd. Meer dan 1000 reacties volgden op het commentaar van Libé, die voor het merendeel het juist dwaas vonden om een democratische stemming als ’absurd’ te bestempelen. Zie hier een illustratie van de scheiding die tussen gewone burgers en hun opiniërende elites is opgetreden.
Anders gedacht: In een linkse krant stemmen dergelijke reacties inderdaad tot nadenken.

Dr KOENRAAD ELST, doctor in de Indo-Iranistiek (KUL) van wie ik het boek ‘Het boek bij het boek’ Recensies over Islam en Koran, aan het lezen ben en waarin een diepergravend beeld van de islam aan bod komt, schrijft het volgende over deze zaak:
‘Het Zwitserse referendum over een verbod op de bouw van nieuwe minaretten is een geval van machteloze symptoombestrijding in de marge. (…) De minaret heeft als functie dat de muezzin er luidkeels de azan doet, de oproep tot het gebed. (…) De minaret heeft een bij uitstek politieke functie en een signaalfunctie in de islamitische veroveringsstrategie. Dat is met zoveel woorden nog bevestigd door de huidige Turkse premier Recep Tayyip Erdogan: “De minaretten zijn onze bajonetten.” Dat is een radicaal verschil met kerktorens of pagoden.
Met hun referendum hebben de Zwitsers een neus gezet naar al hun voogden: de bankwereld, de Kerk, de politieke partijen, de media. (…) Wegens hun loyauteit aan andere belangen dan die van het volk, hebben de elite-instanties het kiezerskorps met banvloeken en dreigementen onder druk gezet om de moslimwereld vooral niet te ontstemmen’.

Vraag: Ergens op het net las ik dat de Zwitsers bang zijn dat in de volgende stap de muezzin zullen eisen om vanaf de minaretten op te roepen tot het gebed. Wat eigenlijk niet meer dan normaal is gezien de functie die een minaret heeft in de Islam beleving.
Misschien enkel minaretten toelaten als ornamenten, zonder luidsprekers en muezzins?

Volgens politicoloog MICHAEL HERMANN, gisteren in de Zwitserse krant La tribune de Genève, ‘is de uitslag vooral symbolisch en niet tegen Zwitserse moslims gericht. Hij vermoedt dat vrouwen die islam met hoofddoeken, sharia en vrouwenonderdrukking associëren, massaal voor het verbod hebben gestemd. Ook voor deze politicoloog is de scheiding tussen boven- en onderlaag het belangrijkste element in de uitslag: ’In andere landen kunnen elites bepaalde debatten vermijden. In Zwitserland kunnen ze dit niet. Ze moeten leren om burgers serieus te nemen. Dit proces is niet afgerond en moet doorgaan.’ Een pleidooi voor een open debat dat alle steun verdient’.

Welaan dan, laten we even stilstaan bij deze kloof tussen de elite en de bevolking.

Het gewone volk is bang, de elite niet

De elite spreekt van de ‘Bange blanke man’ die niet omkan met vreemde culturen en minder veilige toestanden. Wie zijn deze ‘Bange blanke mannen’? De mensen die aangesproken worden in een vreemde taal en zich daardoor niet op hun gemak voelen? De mensen die geconfronteerd worden met gebruiken die wij al eeuwen geleden achter ons hebben gelaten? De mensen die sommige straten overdag mijden wegens beledigingen en pesterijen en ’s avonds niet meer buiten komen omdat ze het risico lopen op aanranding, slagen en verwondingen? De mensen die in onveilige buurten blijven wonen bij gebrek aan geld? De villabewoners die hun woning ombouwen tot een fort omdat ze bang zijn voor een bezoekje van geïmporteerde gewelddadige dievenbendes? De politieman die weigert om zijn leven te riskeren in wijken en er dus weg blijft tenzij ‘en force’ als het niet anders kan?

En wie zijn dan de ‘Moedige blanke mannen’? Zijn het moedige journalisten en politici die via de media de bevolking proberen te overtuigen dat het allemaal zo erg niet is? Zijn het moedige gematigde moslims die de rondstruinende jeugd gedogen in buurten waar de politie nauwelijks nog durft te komen? Zijn het de moedige behoeders van de politiek correcte samenleving die de ellende van elke dag in deze achtergestelde buurten alleen maar vaststellen?

Beste lezers, de bange blanke mannen bestaan! Hoe erg, bekrompen en racistisch de moedige blanke elite dat ook vindt, het is een realiteit die niet zal verdwijnen, maar integendeel bij elk nieuw incident toeneemt. Is dat populisme of is er inderdaad een nieuwe kloof gegroeid: bange mensen versus een moedige elite?

Willen we in plaats van een opiniepeiling hierover eens een praktische proef instellen voor deze moedige elite? De politie van Brussel Zuid zal ongetwijfeld graag haar medewerking verlenen.

In afwachting van het resultaat zou een empathische elite er goed aan doen om deze realiteit onder ogen te zien of verkiest ze elke uiterlijke vorm van angst bij wet te verbieden? Het zou een geruststellende gedachte zijn te weten dat voortaan enkel outlaws, waaronder meer dan 4 miljoen Zwitsers, nog mogen bang zijn.

Pjotr
Anders gelezen verschijnt wekelijks op maandag/dinsdag

29 november 2009

Pleidooi voor meer inhoud en minder BV-schap

ANDERS GELEZEN

Nog niet zo lang geleden pleitte ‘Anders gelezen’ voor een zindelijk gebruik van titels en referenties bij de voorstelling van de opiniemakers en columnisten in De Standaard. Vermits niemand van de redactie de ‘Anders gelezen’ bijdragen leest, is het puur toeval dat kort nadien gekozen werd voor een andere presentatie van de opiniemakers; Wie? Wat? Waarom? In plaats van ronkende titels die er soms niet toe deden.
Wie weet dat ook deze oproep – al even ongelezen en louter toevallig – aanleiding zal geven om nog eens in de spiegel te kijken.

Nationale helden zijn hip
Vorige week was er een van grote euforie: na Herman Van Rompuy kreeg ook Karel De Gucht een belangrijke Europese functie. De eerste zal mee de agenda van de Europese raad bepalen en de tweede krijgt de exclusieve (macht) bevoegdheid om namens de EU te onderhandelen over het handelsbeleid van de 27 lidstaten. De eerste kreeg in twee opeenvolgende edities van dS zowat 30 bladzijden, terwijl de tweede het met een heel pak minder moest doen. Het zal de weldenkende lezers opgevallen zijn dat deze belangstelling omgekeerd evenredig is met hun werkelijke invloed op het Europese niveau. In Knack zegt JL Dehaene trouwens dat de post van H Van Rompuy niet goed is voor Europa. Wie ben ik om hem tegen te spreken.

Geen kwaad woord over onze twee moderne helden, verre van. Ze verdienen het, de eerste omdat hij het geschikte profiel heeft om in de schaduw te blijven en de tweede omdat hij een internationale reputatie opbouwde en met zijn ‘parler vrai’ het bewijs leverde dat hij niet met zich laat sollen, wat nogal onVlaams is maar wel zeer liberaal.

Bekende Vlamingen zijn hip
Blijkbaar is de redactie overtuigd dat ook de lezer van een kwaliteitskrant behoefte heeft aan dit nieuwe patriottisme en het ophemelen van BV’s want, zo blijkt uit de volgende WE krant (DS 28/11): nieuwe keizers, nieuwe kleren. Yves Leterme, zo’n tiental keren de grond ingeboord in de voorbije twee jaar, is terug hip en dus is het tijd om het geweer van schouder te veranderen. ‘Het zware parcours van verkettering tot loutering’ luidt de bijtitel. Had men gerust kunnen bijzetten ‘verkettering door De Standaard’. Iets meer dan drie bladzijden ‘human interest’. Een bijdrage met getuigenissen van mensen die hem van nabij kennen. Even alles wat voordien bijeen geluld werd relativeren. Heel terecht volgens zijn externe raadgever (in ‘Phara’) - die in volle onafhankelijkheid mag spreken en schrijven – want al die kritiek was onbegrijpelijk en zeer onterecht. Yves is zo’n lieve man. Daar zeg ik als fiere stadsgenoot van Yves ‘AMEN’ op. Een beetje hoekig, dat wel, zoals gebruikelijk in deze verre uithoek van het koninkrijk waar alleen de doden een media-attractie zijn.

Dat er weinig belangrijk nieuws te rapen viel in het binnenland kan de redactie niet ontkennen want zie, enkele bladzijden verder sluipt er een klein foutje in de lay-out: tot op zaterdag was het nogal gebruikelijk dat columnisten en opiniemakers thuis hoorden in de rubriek OPINIE & ANALYSE. Klopt niet meer: nu doen columnisten het met en voor mekaar in de rubriek BINNENLAND. Het binnenland, waar alleen maar banen sneuvelen, hoofdkwartieren verdwijnen en de politie schrik heeft om de criminaliteit in te dijken, vindt men in de katern economie, waarvoor dank. Wel een ontroerende pr bijdrage van Tom Naegels die ‘Mia Doornaert: een vrolijk melancholisch meisje’ interviewt. Drie volledige bladzijden om haar eerste boek aan te prijzen: ‘De frivole vertwijfeling’. Wat erin staat komen we niet te weten, wel wat ze zo allemaal heeft gepresteerd. Gelukkig kreeg Marc Reynebeau een tijdje geleden maar één bladzijde in de rubriek Opinies om het boek van politicoloog Bart Maddens te 'promoten', waarmee ik voor zij die DS niet lezen bedoel 'de grond in te boren'!

De foto van één miljoen
Hallo, met De Standaard? Kunt u mij zeggen hoeveel een paginabrede reclameboodschap kost in een WE editie van DS op de rechter bladzijde? 25.000 euro voor één pagina?
Oei dat is veel geld.
Maar meneer, volgens het CIM (Centrum voor Informatie over de Media = de media die zichzelf controleren) wordt De Standaard in het WE gelezen door bijna één miljoen lezers, dus één frank per lezer is toch niet veel.

Even meerekenen, de foto’s in DS van 28/29 november:
De grote frustratie van Kris Peeters (voorpagina, maatschappelijk zeer relevant onderwerp; inhoud weggestopt in de katern economie, blz E2 – E3): 20.000 euro
Offerfeest is Vlaamse kermis (blz 6, human interest): 15.000 euro
De nieuwe lichting VLD’ers (blz 9, gratis reclame): 15.000 euro
Yves Leterme (blz 10 & 11, compensatie voor geleden schade): 25.000 euro
Politieman in Brussel Zuid (blz 14 maatschappelijk onderwerp): 10.000 euro
James Bond de spion in elk van ons (blz 16, human interest): 5.000 euro
Mia Doornaert, de frivole vertwijfeling (Blz 18, gratis reclame): 23.000 euro
Kraambed Congo (Blz 26-29, maatschappelijk relevant onderwerp): 55.000 euro
Het verdrag van Lissabon (blz 30 en 31, maatschappelijk onderwerp): 20.000 euro

Zo’n slordige 200.000 euro aan foto’s op enkele bladzijden in één krant is toch niet niks voor een kwaliteitskrant die het niet zo breed heeft. Of is het gewoon een besparingsmaatregel omdat fotografen goedkoper zijn dan journalisten? En columnisten héél goedkoop?

Wat ik dan Anders denk? Zou het als het u belieft, mogelijk zijn om de gratis reclamefoto’s te vervangen door content en de andere foto’s te herleiden tot een formaat dat evenredig is met de relevantie ervan.
Maar mocht u de krant in het WE ontdoen van al zijn overbodige BV en tabloid allures dan zou u ongetwijfeld veel meerwaardezoekers een plezier doen en zou uw bijdrage aan de crisis - door deze versie een halve euro goedkoper aan te bieden - ten zeerste geapprecieerd worden. Mocht u niet weten hoe zoiets eruit ziet, stuur ik u graag een editie van de 'Neue Zurcher Zeitung'.

Ja, ik lees gráág de lotgevallen van interessante mensen, maar neen een foto ophangen in mijn kantoor lijkt mij van het goede te veel. Je weet maar nooit dat iemand mij zou verdenken van stalking!

Pjotr
Anders gelezen

21 november 2009

Keeping up appearances

ANDERS GELEZEN

Bijna iedereen blij
20 november 2009. In De Standaard uitgesmeerd over een veertiental bladzijden krijgen wij het heuglijke nieuws dat onze premier, Herman Van Rompuy, de eerste president van de Europese raad van staatshoofden en regeringsleiders is geworden. De volgende dag nog eens 18 bladzijden. Dat is meer dan in januari 2009 toen een gek in Dendermonde dood en paniek zaaide in een kinderopvanghuis. De Tijd (20/11) krijgt de krant vol met nieuws, hoewel slechts vier bladzijden gewijd werden aan deze gebeurtenis, waarvan nog een deel aan zijn opvolging als premier. De ene kwaliteitskrant is de andere niet.

Lofbetuigingen en felicitaties alom van vriend en (politieke) tegenstanders. Bij deze ook de gelukwensen van Anders Nieuws; soms akkoord, soms niet. Maar altijd in vriendschap en verdraagzaamheid.

Onder al die commentaren was er ‘Phara’ op 19 november. Zelfs Paul Goossens nu Europajournalist en niet de beste vriend van, was heel mild, ja zelfs positief. Zijn dada was dat hij niet democratisch verkozen was maar de job kreeg via gekonkelfoes op het hoogste niveau. Verder broer Eric die sprak van een hele eer om een broer en Vlaming als eerste president te hebben. Een Belg, merkte Goossens op. Ze hebben allebei gelijk, maar blijkbaar werkt het sommigen op de zenuwen als het woord Vlaming vermeld wordt ‘voor eigen gebruik’.
Ook zijn zus Tine zat erbij te glunderen maar gebruikte de geboden kans om haar eigen politiek statement te maken. Overigens heel interessant en te lezen in Knack online of in Anders Nieuws: http://anders-nieuws.blogspot.com/

In elk geval verdient hij felicitaties om als verkozen president tijdens zijn eerste persconferentie zich ook in ‘zijn moedertaal’ te richten tot de verzamelde internationale pers. Dus ook Vlaming en zo hoort het!

Bart Brinckman, chef wetstraat, schrijft onder de titel ‘Lang verwacht, stil gezwegen, nooit gedacht, toch gekregen!’ een bijdrage waarin hij de onwaarschijnlijke wendingen in de loopbaan van H Van Rompuy in beeld brengt. Hij laat ons ook een andere kant kennen: deze van iemand die zich bewust is van zijn tekortkomingen. Zo citeert hij uit een boekje dat H Van Rompuy schreef ('De binnenkant op een kier. Avonden zonder politiek' (Lannoo, 2000)) twee uitspraken over hemzelf:

'Vergeef je vijanden, maar vergeet niet hun namen, luidt een oud Brits gezegde. Het is niet zeer christelijk, maar ik heb het dikwijls toegepast.'

‘Ik vergeef veel omdat ik vergeet. Daar is geen enkele verdienste aan.’

Een beetje vreemd maar in die omstandigheden veelzeggend. Om in een ‘moment de gloire’ toch te wijzen op de kleine kantjes die de nieuwe president heeft ondanks zijn diepchristelijke overtuiging. Chagrijnig hoorde ik iemand anders zeggen. Sommigen zullen wellicht opperen dat dit typisch Vlaams is: er bestaat géén goede Vlaming zonder er een ‘maar’ aan toe te voegen.

Euro-millions
Er zijn zo van die momenten dat een mens geluk heeft. Neem nu de Lotto of nog beter de ‘euro-millions’ winnen. Daar heb je toch zelf geen verdienste aan? Maar is de verkiezing tot president een loterij of eerder een samenloop van toevallige omstandigheden, die men een beetje heeft geholpen?

Even teruggaan in de tijd, toen de Fortis affaire openbarstte in het gezicht van premier Leterme door zijn absolute drang om zichzelf publiek wit te wassen met een brief die openheid gaf maar ook vragen opriep. Op dat moment liep de ganse oppositie storm tégen Leterme maar was er nog geen sprake van een aftreden. Dan stuurt Londers, de hoogste magistraat van ons land, een ‘Persoonlijke en Vertrouwelijke’ brief naar de voorzitter van de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Persoonlijk en vertrouwelijk omdat het gaat over vermoedens, géén bewijzen. Herman Van Rompuy die de brief ontvangt kan nog altijd kiezen. Waarom hij koos voor het bekend maken ervan is en blijft een raadsel. Hield het verband met de persoon van Leterme? Zou hij die brief kenbaar gemaakt hebben mocht JL Dehaene premier geweest zijn? Sommigen zullen alvast verwijzen naar het diepe water tussen beiden als gevolg van het niet benoemen van zijn broer Eric tot minister. De tegenstelling binnen CD&V tussen Pro België versus Pro Vlaanderen kan eveneens meegespeeld hebben. Leterme was in elk geval al aangeschoten wild door zijn eigen blunders. Het is Van Rompuy die zelf beslist de brief uit handen te geven en zo het ontslag van Leterme bezegelt. Exit Leterme en een blijde intrede voor Van Rompuy als premier. Tegen zijn goesting. En zoals we weten, zou hij zonder premier geweest te zijn niet in aanmerking komen als kandidaat voor deze EU functie. Dan toch geen euro-millions?

Wie liegt: de kersverse president-elect of De Standaard?
Tijdens zijn eerste persconferentie benadrukt de president-elect dat hij niet graag ‘zijn land’ verlaat. Dat hij géén kandidaat was en dat hij géén stappen heeft gezet om zijn kandidatuur te promoten. Authenticiteit in plaats van marketeerpraatjes.

De dag erna volgt een dodelijke uitspraak in De Standaard (21/11), Blz 5, citaat: ‘Daags nadien (nvdr 29 oktober 2009) op de Europese top in Brussel polste het duo of de Belg die baan eventueel zou aanvaarden. De premier zag dat wel zitten, en begon aan een ronde van de hoofdsteden om zichzelf te presenteren. Hij viel in de smaak. En zo had Van Rompuy tijd genoeg om de speech in drie talen die hij gisteren aflas, op papier te zetten.’

Liegt De Standaard? Of begon de president-elec zijn mandaat met een leugen? Geen leugen uit noodzaak, want niemand stond te wachten op zijn uitspraak en blijkbaar stond niemand daar ook bij stil. A 'slip of the tongue' van een zeer verstandig president-elect?


Het kleine voorbij
Vergeten of vergeven
Een koning te rijk


Epiloog: kan iemand mij zeggen waarom er een tussenpersoon nodig is om de overdracht van de premierstoel tussen twee partijgenoten te organiseren?

Pjotr
Anders gelezen

16 november 2009

Voedselhulp kan dodelijk zijn

ANDERS GELEZEN

Deze bijdrage werd opgestuurd naar DS maar werd (nog) niet gepubliceerd.

Sinds enige tijd verschijnen in DE STANDAARD regelmatig bijdragen over de zin van ontwikkelingssamenwerking. Een containerbegrip voor verschillende vormen van steunverlening aan achtergestelde regio’s of conflictgebieden: humanitaire ‘nood’hulp, structureel opbouwwerk - zowel materieel als maatschappelijk – en politieke – financiële en organisatorische - beleidsondersteuning.

WALTER ZINZEN, deskundige inzake de situatie in centraal Afrika twijfelt of we wel goed bezig zijn (DS 25/09).

BOGDAN VANDEN BERGHE, algemeen secretaris van 11.11.11, repliceert (DS 26/09): ‘Enkel en alleen hulp is niet voldoende om de problemen van de Afrikanen op te lossen. Hulp is een katalysator, die ontwikkeling kan versterken. Dat kan alleen als daarvoor een juist klimaat bestaat, zowel intern als extern’.

KAREL DE GUCHT, commissaris voor de ontwikkelingssamenwerking, pleit dan weer voor meer efficiëntie door de versnippering tegen te gaan (DS 12/11).

Dit probleem is zo complex dat diverse invalshoeken, zoals de hiervoor vermelde, allemaal juist zijn maar slechts een deel van het probleem belichten. Vandaar een toelichting geschreven vanuit een andere invalshoek: mijn ervaring als gewezen verantwoordelijke voor de bouw van een UNHCR vluchtelingenkamp in Kroatië (1992) en de samenwerking met NGO’s in Somalië (1993).

Ik begrijp volkomen het standpunt van Walter Zinzen die refereert naar de uitspraak van de Zambiaanse econome Dambisa Moyo: 'Stop met ontwikkelingshulp, het helpt toch niet'. Maar tegelijk weten we allemaal dat duidelijke uitspraken – hoe essentieel ook - in een complex dossier als dit niet noodzakelijk betekenen dat er niets meer kan of moet gebeuren. Dat zou een verkeerde conclusie zijn maar geen excuus om de zwakke kanten van de organisaties en de manier van hulpverlening, te verdoezelen.

Wellicht één van grootste knelpunten in deze problematiek is het tijdsaspect van de hulp. Wanneer we spreken over noodhulp dan denken we aan bij voorbeeld vluchtelingen die dringend een onderkomen moeten hebben voor de winter, zoals dat het geval was met Bosnische vluchtelingen in Kroatië. Of medische interventies naar aanleiding van catastrofes. Alleen tussen beide aangehaalde voorbeelden schuilt er een zeer groot verschil: daar waar de medische noodhulp op korte termijn kan stopgezet worden, is dat niet het geval met een vluchtelingenkamp; het aantal ‘winters’ is immers afhankelijk van de duur van een conflict. In het door de Belgische Genie gebouwd kamp in Kroatië verbleven vluchtelingen meerdere jaren onder het statuut van vluchteling, met alle voordelen van dien maar zonder het recht om te werken.

Noodhulp die zeer lang duurt creëert ongewild een structurele afhankelijkheid. Men ‘installeert zich in de hulpbehoevendheid’. Het bestendigt de hulpeloosheid en dat kan en mag niet de bedoeling zijn. De cruciale vraag is daarom of we op een bepaald moment moeten stoppen? Ik denk dat wij in bepaalde gevallen moeten durven JA zeggen. Maar zo’n controversiële uitspraak kan enkel mits een verantwoording.

Toen ik in Somalië geconfronteerd werd met de mensonwaardige omstandigheden van de ontheemden (inheemse vluchtelingen) en tegelijk het fantastische werk van diverse NGO’s - onder meer Artsen zonder grenzen - naar waarde kon schatten, leerde ik iets waarmee ik het toen en nu nog altijd moeilijk heb. Het besef van de beperkte eigen invalshoek op crisissituaties . Het meest schokkende verschil ging over leven en dood. Over de waarde van een mensenleven. Zo ging het verhaal rond van een clan die in ruil voor het doden van een meisje door een ander clan het recht had om hetzelfde te doen, tenzij men een prijs betaalde, uitgedrukt in kamelen; verschillend als het een jongen dan wel een meisje was.
Naast dit verhaal waren er tal van indicaties dat een mensenleven van weinig tel is. Dat de onderdrukking van de Bantoestam in de ‘Webi Jubba’ vallei niets anders dan slavernij is. Hoewel deze vruchtbare vallei een dubbele jaarlijkse oogst kon produceren nadat wij de dijken hersteld hadden en waterpompen zorgden voor drinkwater, stuurde de WFO (World Food Program van de VN) en andere NGO’s voedsel vanuit de donorlanden naar de haven van Kismayo. Dezelfde haven van waaruit inheemse boeren hun vee verscheepten naar buitenlandse bestemmingen.

Kan u zich voorstellen dat voedselhulp een pervers effect kan hebben? Dat in Somalië mannen en vrouwen dank zij deze voedselhulp niet zelf voor hun voedsel moesten werken en zo meer tijd hadden om mekaar af te maken? Dat er voedsel gestolen werd en verkocht. Dat met dat geld wapens en munitie werden gekocht. Dat de internationale gemeenschap op die manier het conflict feitelijk sponsorde?

Kan u zich voorstellen dat dank zij die voedselhulp er meer mensen gestorven zijn dan er zouden verhongerd zijn?

Zou dat ook vandaag in Oost Congo het geval zijn?

Een ander probleem dat onvoldoende uitgeklaard is maar op dezelfde oorzaak steunt - de verschillende visie tussen het Westen en de Derde Wereld - is de maatschappelijke en politiek steunverlening. Telkens opnieuw lezen en horen wij ‘hoeveel’ goed wij doen. Geld is het criterium. Fout natuurlijk. Het geeft alleen aan dat wij aan ontwikkelingssamenwerking doen volgens onze normen en vooral ook ‘marktconform’. Hiermee negeren we dat deze achtergestelde gebieden in een andere maatschappelijke ‘evolutiefase’ zitten. Denken wij dat deze bevolking méér kan dan wij ooit konden: dat ze hun geschiedenis kunnen overslaan, de inquisitie kunnen vermijden, een dictator als Jozef Stalin voorkomen, de democratie en de weldaden van de verlichting zonder evolutie zomaar kunnen omarmen. Zeer kortzichtig en zelfs arrogant van onzentwege.

EU commissaris Karel De Gucht mag dan om pragmatische redenen focussen op meer efficiëntie, naar mijn aanvoelen is zijn voornaamste bedenking dat deze hulp – onder welke vorm dan ook - nooit de eigen inzet mag vervangen. Daar zou ik alleen willen aan toevoegen dat we moeten leren geduld hebben – ook als dat mensenlevens kost op korte termijn - hen de tijd geven om hun eigen maatschappij op te bouwen volgens eigen inzichten. Met bescheidenheid erkennen dat een mensenmaatschappij de kracht puurt uit haar tradities, net als een boom de levenskracht haalt uit de bodem waarin hij verankerd is.

Tenzij, tenzij wij deze volkeren opnieuw willen koloniseren, overigens de meest efficiënte vorm van ontwikkelingshulp tot nog toe.

Pierre Therie
Gewezen verantwoordelijke voor de bouw van een vluchtelingenkamp, Savudrija, Kroatië
Gewezen stafchef van het Belgisch detachement te Kismayo, Somalië